Stan Prawny

Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. (Konstytucja 3 Maja) – fragment

II. SZLACHTA ZIEMIANIE
Szanując pamięć przodków naszych jako fundatorów rządu wolnego, stanowi szlacheckiemu wszystkie swobody, wolności, prerogatywy pierwszeństwa w życiu prywatnym i publicznym najuroczyściej zapewniamy, szczególniej zaś prawa, statuta i przywileje temu stanowi od Kazimierza Wielkiego [3], Ludwika Wegierskiego [4], Wladyslawa Jagielly [5] i Witolda brata jego, Wielkiego ksiecia litewskiego [6], nie mniej od Wladyslawa [7] i Kazimierza Jagiellonczykow [8], od Jana Alberta [9], Aleksandra [10] i Zygmunta [11] Pierwszego braci, od Zygmunta Augusta [12], ostatniego z linii jagiellońskiej, sprawiedliwie i prawnie nadane, utwierdzamy, zapewniamy i za niewzruszone uznajemy. Godność stanu szlacheckiemu w Polszcze za równa wszelkim stopniom szlachectwa gdziekolwiek używanym przyznajemy. Wszystka szlachtę równymi być miedzy sobą uznajemy, nie tylko co do starania się o urzędy i o sprawowanie posług Ojczyźnie, honor, sławę, pożytek przynoszących, ale oraz co do równego używania przywilejów i prerogatyw stanowi szlacheckiemu służących. Nade wszystko zaś prawa bezpieczeństwa osobistego, wolności osobistej i własności gruntowej i ruchomej tak, jak od wieków każdemu służyły, świątobliwie, nienaruszenie zachowane mieć chcemy i zachowujemy; zaręczając najuroczyściej, iż przeciwko własności czyjejkolwiek żadnej odmiany lub ekscepcji w prawie nie dopuścimy, owszem najwyższa władza krajowa i rząd przez nią ustanowiony, żadnych pretensyi pod pretekstem iurium regalium [13] i jakimkolwiek innym pozorem do własności obywatelskich bądź w części, bądź w całości rościć sobie nie będzie. Dlatego bezpieczeństwo osobiste i wszelka własność, komukolwiek z prawa przynależna, jako prawdziwy społeczności węzeł, jako źrenice wolności obywatelskiej szanujemy, zabezpieczamy, utwierdzamy i aby na potomne czasy szanowane, ubezpieczone i nienaruszone zostawały, mieć chcemy. Szlachtę za najpierwszych obrońców wolności i niniejszej konstytucji uznajemy. Każdego szlachcica cnocie, obywatelstwu i honorowi jej świętość do szanowania, jej trwałość do strzeżenia poruczamy jako jedyna twierdze Ojczyzny i swobód naszych.

W Polsce niepodległej, według postanowień konstytucji marcowej z 1921 r., zniesiony został stan szlachecki. Art.96 tej konstytucji głosił, że odrodzone państwo polskie nie uznaje żadnych herbów, tytułów i przywilejów dziedzicznych.

Kolejna konstytucja, tzw. kwietniowa z 1935 r., znosząc (art.81, par. 2) poprzednie postanowienia, wprowadziła de facto stan rzeczy sprzed 1921 r.

Tym samym nastąpił powrót do stanu prawnego sprzed 1921 r., czyli do Konstytucji 3 Maja z 1791 r. , która daje prawo do posiadania i używania tytułów szlacheckich i arystokratycznych.

Dlatego odnośnie szlachty obowiązuje obecnie Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. (Konstytucja 3 Maja).

Obecny stan prawny stanu szlacheckiego jest w zasadzie nijaki. Brak jest z jednej strony zakazu stosowania tytułów i herbów ale z drugiej strony brak jest uregulowań prawnych umożliwiających ich używania w dokumentach urzędowych. Brak jest także urzędu do stwierdzania przynależności do tego stanu. (Powołana przez Ministra Spraw Wewnętrznych w 2000-ym roku państwowa Komisja Heraldyczna zajmuje się herbami miast, państwa, odznakami i mundurami).

a